Treści tworzone przez AI

Teksty pisane albo wygładzane przez AI mają powtarzalne tiki: puste frazy o znaczeniu, sztuczne imiesłowy, ozdobne zakończenia i nadmiar formatowania. Ta checklista pomaga je wyłapać i zamienić ogólniki na konkret, zanim cokolwiek opublikujesz.

Kiedy użyć tej checklisty

Używaj jej jako ostatniego etapu przed publikacją, po sprawdzeniu faktów, źródeł i celu tekstu. Każde podejrzane miejsce ma dostać etykietę: pusta fraza, promocyjny przymiotnik, niejasne źródło, fałszywy zakres, sztuczne podsumowanie, nadmiar formatowania albo zdanie bez informacji. Dzięki etykietom poprawki są konkretne, a nie ogólne.

Puste frazy o znaczeniu i wpływie

• Usuwaj zdania w stylu: stanowi świadectwo, odgrywa kluczową rolę, podkreśla znaczenie, pozostawił niezatarty ślad, głęboko zakorzeniony, przełomowy, rewolucyjny, wpisuje się w szerszy kontekst.
• Zamiast ogólnego zdania o znaczeniu daj konkretny fakt: datę, liczbę, decyzję, zmianę zachowania, wynik albo przykład.
• Jeśli zdanie pasuje do dowolnego tematu po podmianie nazwy, usuń je albo napisz od nowa.
• Nie doklejaj końcówki o dziedzictwie, społeczności albo przyszłości, jeśli wcześniej tekst tego nie udowodnił.
• Jeśli chcesz zostawić słowo „przełomowy”, dopisz, co było przed zmianą, co po zmianie i kto to potwierdza.

Sztuczne analizy i imiesłowy

• Usuwaj końcówki typu: podkreślając tym samym, ukazując, odzwierciedlając, uwypuklając.
• Sprawdź, czy podmiot nieożywiony nie wykonuje czynności interpretacyjnej. Raport może zawierać dane, ale sam niczego nie podkreśla.
• Fakty i wydarzenia nie mogą same niczego uwypuklać. Może to zrobić autor, badacz albo konkretna analiza.
• Usuwaj zdania, w których rynek, historia albo produkt zachowuje się jak osoba komentująca własne znaczenie.
• Zamiast pisać, że fakt coś pokazuje, napisz wprost, jaki wniosek wyciąga autor i na jakiej podstawie.

Język promocyjny bez dowodu

• Wycinaj określenia: wciąż zachwyca, zapierająca dech uroda, trwałe dziedzictwo, w sercu regionu, może poszczycić się, malowniczo położony, tętniący życiem, bogata oferta, wyjątkowe doświadczenie.
• Każdy przymiotnik wartościujący musi mieć powód. Zamiast „wybitny” napisz, kto tak ocenia, dlaczego i w jakim kontekście.
• Nie opisuj produktu ani miejsca jak folder reklamowy, jeśli celem tekstu jest informacja albo analiza.
• Gdy brakuje dowodu, usuń przymiotnik i zostaw rzeczownik z konkretnym opisem.
• Zamiast „tętniące życiem centrum” napisz, co faktycznie się tam dzieje: liczba wydarzeń, typ lokali, ruch pieszy, godziny działania.
• Zamiast „może poszczycić się” napisz neutralnie: ma, działa, obejmuje, składa się z, powstało w roku.

Dydaktyczne zastrzeżenia

• Usuwaj frazy: warto pamiętać, należy podkreślić, istotne jest, aby zauważyć, jak czytelnik może zauważyć.
• Nie mów czytelnikowi, na co ma zwrócić uwagę. Pokaż fakt, przykład albo kontrast.
• Nie dodawaj ogólnego zastrzeżenia, że coś zależy od regionu, branży albo kontekstu, jeśli nie rozwijasz tej różnicy.
• Jeśli zastrzeżenie jest potrzebne, zapisz je konkretnie: gdzie, kiedy, dla kogo i w jakim wyjątku.
• Usuwaj wstawki typu: zanim przejdziemy dalej, przyjrzyjmy się, nie sposób nie zauważyć, należy mieć na uwadze.

Szablonowe zakończenia

• Usuwaj sekcje Podsumowanie, Wnioski albo Konkluzja, jeśli tylko powtarzają główną tezę.
• Nie kończ tekstu optymistyczną frazą po liście problemów, jeśli nie wynika ona z danych.
• Unikaj schematu: pomimo zalet temat stoi przed wyzwaniami.
• Nie kończ tekstu spekulacją o przyszłości, jeśli nie zawiera on danych, scenariuszy albo decyzji.
• Nie powtarzaj głównej tezy na końcu innymi słowami.
• Ostatni akapit ma dawać decyzję, następny krok albo konkretny wniosek, a nie retoryczną dekorację.

Reguła trzech i zbyt gładka retoryka

• Sprawdź, czy tekst nie układa wszystkiego w trójki tylko dla rytmu: trzy przykłady, trzy przymiotniki, trzy frazy.
• Zostaw trzy elementy tylko wtedy, gdy naprawdę są trzy najważniejsze.
• Usuwaj zdania zbudowane dla efektu, jeśli nie dodają informacji.
• Nie używaj konstrukcji „nie tylko X, ale także Y”. Napisz dwa proste zdania albo wybierz ważniejszą myśl.
• Unikaj schematu „nie chodzi o X, chodzi o Y”. Nazwij rzecz wprost.

Fałszywe zakresy

• Nie używaj konstrukcji „od X do Y”, jeśli X i Y nie tworzą logicznej skali, osi czasu albo zakresu.
• Poprawny zakres: od 1990 do 2000, od łagodnego do ciężkiego, od pierwszego kontaktu do podpisania umowy.
• Błędny zakres: od innowacji technologicznych do duchowego dziedzictwa, od strategii biznesowej do emocji klienta.
• Jeśli elementy są różnego typu, zapisz je osobno, a nie jako zakres.
• Sprawdź wszystkie zdania z „od” oraz „do”. Jeśli nie da się narysować osi między punktami, przepisz zdanie.

Słowa, które brzmią jak AI

• Sprawdź przymiotniki: kluczowy, istotny, fundamentalny, wszechstronny, dynamiczny, wielowymiarowy, bogaty wachlarz, mozaika.
• Sprawdź czasowniki: zgłębiać, uwypuklać, podkreślać, ukazywać, prezentować, odzwierciedlać.
• Sprawdź frazy: szeroki wachlarz, bogata mozaika, dynamicznie rozwijający się, wieloaspektowe podejście, kompleksowe rozwiązanie, unikalne połączenie.
• Nie zamieniaj prostych słów na eleganckie synonimy tylko po to, żeby uniknąć powtórzenia.
• Dla tego samego pojęcia używaj jednego terminu, nawet jeśli pojawia się kilka razy.
• Nie pisz „pisarz, autor, twórca, literat” o jednej osobie tylko dla urozmaicenia. Wybierz jedno określenie.
• Jeśli słowo brzmi ładnie, ale nie zmienia informacji w zdaniu, usuń je.

Źródła i przypisanie opinii

• Usuwaj frazy: eksperci twierdzą, badacze wskazują, obserwatorzy zauważają, jeśli nie podajesz konkretnego źródła.
• Nie udawaj konsensusu, gdy masz jedną opinię, jeden raport albo jeden przykład.
• Źródło ma pomagać sprawdzić fakt, a nie dodawać zdaniu prestiżu.
• Zamiast „według raportu z prestiżowego czasopisma” podaj nazwę źródła i konkretne ustalenie.
• Nie uogólniaj opinii jednej osoby na całą grupę. Zamiast „eksperci uważają” podaj imię, nazwisko, instytucję albo tytuł.
• Jeśli czegoś nie wiesz, nie pisz o ograniczonych źródłach. Usuń zdanie albo oznacz je jako pytanie do sprawdzenia.

Tytuły i nagłówki

• Nagłówki zapisuj jak zwykłe zdania: wielka litera na początku i w nazwach własnych.
• Błędnie: Historia I Kultura Regionu.
• Poprawnie: Historia i kultura regionu.
• Nie dekoruj nagłówków emoji ani ozdobnymi znakami, jeśli format publikacji tego nie wymaga.
• Nagłówek ma nazywać treść sekcji, a nie brzmieć jak hasło motywacyjne.

Pogrubienia, listy i numerowanie

• Nie pogrubiaj każdego terminu, nazwy sekcji ani słowa kluczowego.
• Nie twórz listy, w której każdy punkt zaczyna się od mini nagłówka i dwukropka, jeśli zwykłe zdanie działa lepiej.
• Nie formatuj każdego punktu jako etykieta plus opis. To często wygląda jak domyślny styl modelu.
• Wybieraj tekst ciągły, gdy lista nie pomaga skanować ani porównywać.
• Numeruj tylko wtedy, gdy liczy się kolejność, procedura, ranking albo lista kontrolna.
• Jeśli lista jest potrzebna, niech każdy punkt będzie konkretnym testem, decyzją albo działaniem.

Emoji, myślniki i interpunkcja

• Nie dekoruj tekstu emoji, jeśli to nie jest naturalny element marki albo kanału.
• Nie używaj emoji w tekście formalnym, eksperckim, prawnym ani raportowym.
• Nie zastępuj myślnikiem przecinków, nawiasów ani dwukropków.
• Unikaj kilku myślników w jednym akapicie. Jeśli zdanie ma kilka wtrąceń, rozbij je.
• Nie używaj długiego myślnika. W polskich treściach unikamy długich myślników w widocznym tekście.
• Jeśli zdanie wydaje się potrzebować myślnika, najpierw sprawdź, czy nie wystarczy kropka, przecinek albo dwukropek.

Konkret zamiast ogólnika

• Każde zdanie powinno wnosić informację: fakt, przykład, decyzję, obserwację, liczbę, datę, koszt, ryzyko albo warunek.
• Zamieniaj ogólną ocenę na konkret: zamiast „skuteczny” podaj wynik, zamiast „szybki” podaj czas, zamiast „popularny” podaj skalę albo źródło.
• Nie pisz o znaczeniu tematu, jeśli możesz napisać, co dokładnie zmieniło się po decyzji albo wdrożeniu.
• Zostaw zdanie mniej eleganckie, jeśli jest bardziej precyzyjne i brzmi jak Ty.
• Nie zwracaj się do czytelnika frazami: jak możesz zauważyć, warto zwrócić uwagę, przyjrzyjmy się teraz.
• Jeśli zdanie nie zmienia decyzji, zrozumienia albo działania czytelnika, usuń je.

Procedura czyszczenia w pięciu przejściach

• Przejście pierwsze: zaznacz puste frazy, sztuczne imiesłowy i słowa brzmiące jak AI.
• Przejście drugie: usuń ozdobne zakończenia, podsumowania i powtórzenia tezy.
• Przejście trzecie: sprawdź źródła, liczby, daty i przypisanie opinii.
• Przejście czwarte: przepisz tekst bez dodawania nowych twierdzeń.
• Przejście piąte: przeczytaj tekst na głos i usuń zdania, których normalnie byś nie powiedział.

Szybka lista przed publikacją

• Brak pustych fraz o znaczeniu, dziedzictwie i szerszym kontekście.
• Zdania nie kończą się sztucznymi imiesłowami typu podkreślając, ukazując, odzwierciedlając.
• Brak sekcji Podsumowanie albo Wnioski, która tylko powtarza treść.
• Brak schematu „pomimo zalet temat stoi przed wyzwaniami”.
• Brak nadużyć słów: kluczowy, istotny, fundamentalny, wszechstronny, dynamiczny, wielowymiarowy.
• Brak konstrukcji „nie tylko X, ale także Y”.
• Brak niejasnych przypisań w stylu „eksperci twierdzą” bez konkretnego źródła.
• Nagłówki nie są pisane wielką literą każdego słowa.
• Brak nadmiernych pogrubień, emoji i ozdobników.
• Myślniki użyte oszczędnie, bez długiego myślnika i bez zastępowania interpunkcji.
• Brak spekulacji o ograniczonych źródłach.
• Każde zdanie wnosi konkretną informację albo zostało usunięte.

Jak używać tej checklisty?

1. 1
   Wklej tekst i checklistę do modeluOtwórz ChatGPT, Claude albo Gemini i wklej tekst do oczyszczenia razem z tą checklistą.
2. 2
   Poproś o etykiety i uzasadnienieNiech model najpierw oznaczy sztuczne miejsca etykietami, potem je krótko uzasadni, a dopiero na końcu przepisze tekst.
3. 3
   Zachowaj ton i faktyZastrzeż, że model ma trzymać Twój ton, nie dodawać nowych twierdzeń i nie wygładzać tekstu na siłę.

Najczęstsze pytania

Do czego służy ta checklista?

Pomaga usunąć z tekstu typowe ślady pisania przez AI, czyli puste frazy, sztuczne imiesłowy, ozdobne zakończenia i nadmiar formatowania. Efektem jest tekst konkretny, oparty na faktach i brzmiący jak autor, a nie jak generator.

Czy ta checklista humanizuje tekst automatycznie?

Nie. To narzędzie redakcyjne, a nie magiczny przełącznik. Decyzje podejmuje człowiek, model jedynie wskazuje miejsca do poprawy i przepisuje tekst według Twoich reguł.

Kiedy używać jej w procesie pisania?

Na końcu, jako ostatni etap przed publikacją, po sprawdzeniu faktów, źródeł i celu tekstu. Wcześniej skup się na treści, a dopiero potem na czyszczeniu stylu.

Czy nadaje się do tekstów sprzedażowych?

Tak, choć w sprzedaży część przymiotników i emocji jest celowa. Wtedy pilnuj, żeby każde mocne słowo miało pokrycie w dowodzie, a nie było pustą ozdobą.

Czy wszystkie wymienione słowa trzeba zawsze usuwać?

Nie. To lista sygnałów ostrzegawczych, a nie zakazów. Słowo zostaje, jeśli niesie konkretną informację. Znika, gdy tylko ładnie brzmi.